Akordy sus2 i sus4 — brzmienie, budowa i zastosowanie

W śpiewnikach i zapisach piosenek często pojawiają się akordy z dopiskiem „sus”: Dsus4, Asus2, Esus4 czy G7sus4. Dla wielu muzyków to zagadka — czy to dur, czy moll? Czy można je pominąć? W tym artykule wyjaśniamy, czym jest akord sus4 i sus2, z jakich dźwięków się składają, jak je chwytać na gitarze i klawiszach oraz kiedy dodają piosence koloru, a kiedy lepiej zagrać zwykły akord.

Co znaczy „sus”

Skrót „sus” pochodzi od angielskiego suspended, czyli zawieszony. Zwykły akord durowy lub molowy składa się z prymy, tercji i kwinty (o budowie trójdźwięków piszemy w artykule budowa akordu durowego). To właśnie tercja decyduje, czy akord brzmi radośnie (dur), czy smutno (moll).

W akordzie zawieszonym tercji nie ma. Zastępuje ją:

• kwarta — w akordzie sus4 (pryma, kwarta, kwinta);
• sekunda wielka — w akordzie sus2 (pryma, sekunda, kwinta).

Bez tercji akord nie jest ani durowy, ani molowy. Brzmi „otwarcie”, niedopowiedzianie, jakby czekał na ciąg dalszy. Dlatego właśnie mówimy, że jest zawieszony. Jeśli nazwy interwałów są dla Ciebie nowe, zajrzyj do tekstu interwały muzyczne.

Budowa akordów sus — tabela

Pamiętaj o polskim nazewnictwie: H to dźwięk, który w zapisie angielskim nazywa się B, a nasze B to angielskie B♭.

Ciekawostka: Csus2 (C – D – G) i Gsus4 (G – C – D) składają się z tych samych dźwięków. Różni je tylko to, który dźwięk jest w basie i jaką funkcję pełni akord w utworze. Dlatego akordy zawieszone tak łatwo „przechodzą” w różne kierunki.

Chwyty na gitarze

Najłatwiejsze akordy zawieszone na gitarze to te oparte na pustych strunach. Zapis od najgrubszej struny (E) do najcieńszej (e); „x” oznacza strunę niegraną, „0” — pustą.

Akordy sus z wielu chwytów powstają przez dodanie lub zdjęcie jednego palca. Dzięki temu można je wplatać w akompaniament bez dużego wysiłku. Pozostałe chwyty sprawdzisz w module akordy, a podstawy gry akordami opisuje przewodnik po akordach gitarowych.

Na klawiszach

Pianista buduje akord sus, przesuwając tercję w górę (sus4) lub w dół (sus2). Z C-dur (C – E – G) robisz Csus4, przesuwając E na F, a Csus2 — przesuwając E na D. W muzyce rozrywkowej klawiszowcy często grają w prawej ręce akord sus w przewrocie, a w lewej sam bas. Bardzo popularny jest też akord „7sus4” (np. G7sus4: G – C – D – F), który na klawiszach zapisuje się czasem jako F/G — trójdźwięk F-dur nad basem G. O tym, jak dobierać takie układy, piszemy w artykule akompaniament na klawiszach.

Rozwiązanie — kwarta, która chce wrócić

Akord sus4 ma w sobie napięcie. Kwarta „ciągnie” w dół, do tercji. Gdy po Dsus4 zagrasz D-dur, ucho odczuwa ulgę. To zjawisko nazywa się rozwiązaniem i jest znane od stuleci — w muzyce klasycznej i kościelnej mówi się o opóźnieniu kwarty, która rozwiązuje się na tercję.

Najczęstsze zastosowania w praktyce:

1. Ozdobnik na jednym akordzie — D → Dsus4 → D → Dsus2 → D. Jedna ręka gra bicie, a lewa „bawi się” jednym palcem. Taki motyw słychać w wielu piosenkach folkowych i rockowych.
2. Przed zakończeniem — w kadencji dominanta z kwartą (np. G7sus4 → G7 → C) daje mocne poczucie domknięcia. Więcej o zakończeniach fraz w tekście kadencje muzyczne.
3. Wstęp i zakończenie piosenki — długi akord sus na początku buduje oczekiwanie, a zakończenie na sus2 brzmi lekko i nowocześnie.
4. Zamiast dur lub moll — gdy melodia śpiewa kwartę lub sekundę akordu, zwykły akord może z nią zgrzytać; sus brzmi wtedy czysto.
5. W pieśniach kościelnych — organista często wydłuża przedostatni akord pieśni jako sus4 i dopiero potem rozwiązuje go na dur.

Sus2 a add9 — częsta pomyłka

Akord sus2 łatwo pomylić z akordem z dodaną noną (add9). Różnica jest prosta:

• Csus2 = C – D – G — bez tercji, brzmi otwarcie i neutralnie;
• Cadd9 = C – E – G – D — z tercją, brzmi wyraźnie durowo, z dodatkowym „blaskiem”.

W akompaniamencie gitarowym oba akordy bywają zamieniane, ale w zespole warto zapisać właściwy symbol. Gdy wokalista lub chórki śpiewają tercję, a gitara gra sus2, wszystko jest w porządku. Gdy jednak klawisze grają sus4, a gitara zwykły akord durowy, kwarta i tercja zderzają się i powstaje nieprzyjemne tarcie.

Akordy sus w zespole — praktyczne zasady

• Uzgodnijcie zapis — jeśli w śpiewniku jest Dsus4, niech grają go wszyscy instrumentaliści albo nikt. Przy nauce nowej piosenki zapiszcie to w notatkach (zobacz notatki do piosenek i aranży).
• Uważaj na bas — basista gra zwykle prymę, więc akord sus nie zmienia jego partii. Kłopot pojawia się, gdy basista dodaje tercję w przejściach.
• Nie przesadzaj — sus w każdym takcie szybko się nudzi. Najlepiej działa w wybranych miejscach: na wstępie, przed refrenem lub na końcu frazy.
• Transpozycja — przy zmianie tonacji dopisek „sus” zostaje bez zmian, przesuwa się tylko nazwa akordu (Dsus4 → Esus4 o cały ton w górę). Moduł transpozycji w śpiewniku robi to automatycznie.

Jeśli chcesz zrozumieć, które akordy naturalnie występują w danej tonacji i gdzie akord sus będzie brzmiał najlepiej, przeczytaj artykuł akordy diatoniczne.