Akordy dodane: add9, 6 i 6/9 — kolor w prostych piosenkach

Proste piosenki na trzech–czterech akordach mogą brzmieć świeżo i nowocześnie bez zmiany harmonii — wystarczy dodać do akordów jeden dźwięk. Tak powstają akordy dodane: akord add9, akord z sekstą i połączenie obu, czyli 6/9. Usłyszysz je w balladach, muzyce uwielbienia, popie i jazzie. W tym artykule wyjaśniamy, jak są zbudowane, czym różnią się od akordów o podobnych nazwach i jak grać je na gitarze i klawiszach.

Co to jest akord dodany

Zwykły akord durowy to trzy dźwięki: pryma, tercja i kwinta. W C-dur to c, e, g. Akord dodany to taki, do którego dokładamy jeden dźwięk spoza tej trójki, ale nie dodajemy septymy. To ważne rozróżnienie, bo septyma zmienia funkcję akordu, a dźwięk dodany zmienia głównie jego kolor. Najczęściej dodaje się nonę (czyli sekundę oktawę wyżej) albo sekstę. Budowę podstawowych akordów opisujemy w artykule budowa akordu durowego.

Akord add9

Cadd9 to akord C-dur z dodaną noną: c, e, g, d. Brzmi jasno, przestrzennie, trochę „błyszcząco”. Nazwa „add” (z angielskiego „dodaj”) mówi wprost: do akordu dokładamy dziewiąty stopień. W tonacji molowej istnieje odpowiednik: a-moll add9 to a, c, e, h — brzmi smutno, ale delikatniej i bardziej nastrojowo niż zwykłe a-moll.

Trzy akordy łatwo ze sobą pomylić:

• Cadd9 — c, e, g, d. Ma tercję i nonę, nie ma septymy.
• Csus2 — c, d, g. Sekunda zastępuje tercję, więc akord nie jest ani durowy, ani molowy (zobacz akordy sus2 i sus4).
• C9 — c, e, g, b, d. Zawiera septymę małą (b), więc brzmi „bluesowo” i dominantowo.

W praktyce gitarzysta grający zamiast Cadd9 akord C9 popełnia wyraźny błąd — brzmienie jest zupełnie inne. Pamiętaj o polskim nazewnictwie: nasze b to angielskie B♭, a nasze h to angielskie B.

Akord z sekstą (6)

C6 to akord C-dur z dodaną sekstą wielką: c, e, g, a. Brzmi ciepło, łagodnie i trochę „retro” — kojarzy się z muzyką swingową, starymi przebojami, ale też z brzmieniem gitar w muzyce rockandrollowej. Ciekawostka: C6 i a-moll7 mają te same dźwięki (c, e, g, a i a, c, e, g). Różni je dźwięk w basie i kontekst — w tonacji C-dur, z basem c, słyszymy C6.

Akord molowy z sekstą, np. a-moll6, składa się z dźwięków a, c, e, fis. Uwaga: w akordzie molowym z sekstą zwykle używa się seksty wielkiej (fis), a nie małej (f). Ten akord brzmi tajemniczo i często pojawia się w muzyce filmowej i jazzowej.

Akord 6/9

C6/9 łączy oba dodatki: c, e, g, a, d. To jeden z najbardziej charakterystycznych akordów w jazzie i bossa novie, ale świetnie sprawdza się też jako akord końcowy w spokojnej balladzie. Ma bardzo otwarte, „niezakończone” brzmienie, a mimo to nie wywołuje napięcia, które chce się rozwiązać. Wiele osób rozpoznaje go jako „ładne zakończenie”.

Chwyty na gitarze

Zapis od najgrubszej struny E do najcieńszej e; x oznacza strunę niegraną:

• Cadd9 — x 3 2 0 3 3: chwyt C, w którym na strunach H i e palce stoją na trzecim progu (d i g). Wersja uproszczona: x 3 2 0 3 0.
• Gadd9 — 3 x 0 2 0 3: struna A wytłumiona, na strunie G drugi próg (a).
• Dadd9 — x x 0 2 3 0: chwyt D z pustą najcieńszą struną (e).
• a-moll add9 — x 0 2 4 1 0: na strunie G czwarty próg (h).
• e-moll add9 — 0 2 4 0 0 0: na strunie D czwarty próg (fis).
• C6 — x 3 2 2 1 0: chwyt C z dodanym drugim progiem struny G (a).
• G6 — 3 2 0 0 0 0: chwyt G z pustą najcieńszą struną (e).
• C6/9 — x 3 2 2 3 3: dźwięki c, e, a, d, g.

Cadd9 i G w popularnym chwycie 3 2 0 0 3 3 mają wspólne dwa palce na strunach H i e, dzięki czemu zmiana G – Cadd9 jest bardzo wygodna i brzmi płynnie. To jeden z powodów, dla których te akordy tak często pojawiają się w piosenkach akustycznych. Pozostałe chwyty znajdziesz w module akordy.

Na klawiszach

Na klawiszach najprościej zagrać bas lewą ręką, a w prawej akord z dodanym dźwiękiem. Przy Cadd9 brzmienie jest ładniejsze, gdy dźwięki d i e nie leżą tuż obok siebie w ciasnym ułożeniu — lepiej zagrać c–g–d–e lub e–g–d, z c w lewej ręce. Przy C6 dobrze sprawdza się ułożenie e–g–a–c w prawej ręce. Przy 6/9 piękne, otwarte brzmienie daje układ c w basie i e–a–d–g w prawej ręce, ułożony kwartami. Ogólne zasady układania akordów omawiamy w tekście przewroty akordów na klawiszach.

Gdzie używać akordów dodanych

• Zamiast zwykłych akordów w balladach — progresja C – G – a – F zagrana jako Cadd9 – G – a-moll add9 – Fadd9 brzmi od razu delikatniej i nowocześniej.
• Na zakończenie — C6/9 lub C6 jako ostatni akord spokojnej piosenki.
• W pieśniach i muzyce uwielbienia — akordy add9 są tam niemal standardem.
• W swingu i starych przebojach — akordy z sekstą nadają charakterystyczny klimat.

Z umiarem: w szybkiej, tanecznej piosence dodane dźwięki często giną albo kłócą się z melodią. Zanim zagrasz add9, sprawdź, czy melodia w tym miejscu nie śpiewa akurat dźwięku, który z noną tworzy zgrzyt. W zespole warto ustalić, kto gra dodany dźwięk — jeśli gitarzysta gra Cadd9, a klawiszowiec C9, zderzenie będzie słychać. Więcej pomysłów na wzbogacanie harmonii w artykułach reharmonizacja piosenek i akordy septymowe na gitarze.

Ćwiczenie

Weź prostą piosenkę w G-dur na akordach G, C, D i e-moll. Zagraj ją najpierw zwykłymi chwytami, a potem zamień C na Cadd9, D na Dadd9, a e-moll na e-moll add9. Na koniec zakończ piosenkę akordem G6. Nagraj obie wersje i porównaj. Usłyszysz, jak niewielkie zmiany potrafią nadać znanej piosence nowy kolor.