Przewracanie stron pedałem — sterowanie śpiewnikiem bez rąk

Gitara w rękach, akord za akordem, a tekst piosenki kończy się na dole ekranu. Trzeba puścić gryf, sięgnąć do tabletu i przewinąć — dokładnie w momencie, gdy powinno się grać. Podobny problem ma osoba grająca na klawiszach z długą partią nut, osoba grająca na organach w kościele czy na skrzypcach na weselu. Rozwiązaniem, które zmieniło życie wielu muzyków, jest pedał do przewracania stron. To proste urządzenie pozwala sterować nutami lub tekstem stopą, bez odrywania rąk od instrumentu. W tym artykule wyjaśniamy, jak działa i jak go wykorzystać.

Jak działa pedał

Pedał do przewracania stron to zwykle niewielkie urządzenie z jednym, dwoma lub kilkoma przyciskami naciskanymi stopą. Łączy się z tabletem, telefonem lub komputerem, najczęściej bezprzewodowo przez Bluetooth. Dla urządzenia pedał jest zazwyczaj widoczny jak klawiatura — naciśnięcie przycisku wysyła sygnał klawisza, na przykład strzałki w dół lub spacji. Aplikacja z nutami lub tekstem odczytuje ten sygnał i przewraca stronę lub przewija tekst. Typowo jeden przycisk przewija do przodu, a drugi do tyłu.

Połączenie z tabletem

Podłączenie pedału jest zwykle proste:

1. włącz pedał i ustaw go w tryb parowania zgodnie z instrukcją;
2. w ustawieniach Bluetooth tabletu wybierz pedał z listy urządzeń;
3. otwórz aplikację z nutami lub śpiewnikiem i sprawdź, czy reaguje na naciśnięcia;
4. w razie potrzeby wybierz w pedale lub aplikacji tryb, który wysyła właściwe klawisze.

Wiele pedałów ma kilka trybów pracy dopasowanych do różnych aplikacji i systemów. Warto przetestować je w domu, zanim pedał trafi na scenę.

Aplikacje, które go obsługują

Większość aplikacji do wyświetlania nut w formacie PDF i wiele aplikacji ze śpiewnikami obsługuje pedały. Zwykle można ustawić:

• przewracanie stron — całej strony nut na raz;
• przewijanie o część ekranu — przydatne przy tekstach z akordami;
• przejście do następnej piosenki — w setliście, bez szukania na liście;
• pół strony — górna część pokazuje koniec bieżącej strony, a dolna początek następnej, co ułatwia czytanie bez przerw;
• start i stop autoprzewijania — przy tekstach przewijanych w stałym tempie.

Wybierając aplikację, warto sprawdzić, czy obsługuje pedał w taki sposób, jaki nam odpowiada (zobacz tablet czy smartfon do nut i aplikacje do setlist).

Tekst z akordami czy nuty

Przy nutach najwygodniejsze jest przewracanie całych stron lub połówek. Przy tekstach z akordami lepiej sprawdza się przewijanie o fragment ekranu — wtedy zawsze widać kilka kolejnych linijek. Dobrze jest dobrać wielkość czcionki tak, by na ekranie mieściła się cała zwrotka lub refren, a przewijanie odbywało się w naturalnych miejscach, na przykład przed refrenem. Wspólny śpiewnik zespołu w aplikacji z obsługą pedału pozwala wszystkim grać z tej samej wersji tekstu (zobacz cyfrowy songbook kapeli).

Na scenie

Pedał na scenie musi być niezawodny. Kilka praktycznych wskazówek:

• ustaw pedał w stałym miejscu — tak, by stopa trafiała w niego bez patrzenia;
• oddziel go od innych pedałów — przy gitarze z efektami łatwo nacisnąć niewłaściwy;
• sprawdź baterie lub naładuj — przed każdym występem;
• wyłącz usypianie tabletu — ekran nie może zgasnąć w środku piosenki;
• włącz tryb samolotowy z Bluetoothem — powiadomienia nie powinny przeszkadzać;
• miej plan awaryjny — wydrukowane kartki z najważniejszymi utworami.

Więcej o pracy z tabletem na scenie w artykułach tablet jako nuciarz na scenie i oczy muzyka.

Kto korzysta z pedału

• osoby grające na gitarze i basie z kartek z akordami;
• osoby grające na klawiszach z długimi partiami nut;
• osoby grające na organach w kościele, które mają obie ręce i stopy zajęte — tu pedał bywa mniej wygodny, ale przydaje się przy śpiewniku pieśni;
• osoby grające na instrumentach smyczkowych i dętych w orkiestrach i zespołach;
• osoby śpiewające, które trzymają mikrofon i chcą mieć wolne ręce;
• osoby uczące muzyki, które akompaniują na lekcjach.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie

• zgodność z systemem tabletu lub telefonu i ulubioną aplikacją;
• liczba przycisków — dwa wystarczą większości osób;
• cichy przycisk, który nie stuka głośno na scenie;
• solidna, antypoślizgowa obudowa;
• czas pracy na baterii lub akumulatorze;
• niewielkie opóźnienie i stabilne połączenie.

Alternatywy

Poza pedałem istnieją inne sposoby sterowania bez rąk: autoprzewijanie w stałym tempie, sterowanie ruchem głowy lub mimiką w niektórych aplikacjach, a także pilot trzymany przez drugą osobę. Każde rozwiązanie ma zalety, ale pedał jest najbardziej uniwersalny i przewidywalny. Dobrze jest przetestować kilka metod na próbie i wybrać tę, która najlepiej pasuje do stylu gry i repertuaru (zobacz aplikacje dla muzyków).

Przygotowanie materiałów

Pedał działa najlepiej, gdy nuty i teksty są dobrze przygotowane. Pliki PDF warto skanować lub eksportować w dobrej jakości, z wyraźnym drukiem i bez zbędnych marginesów, żeby na ekranie mieściło się jak najwięcej treści. Długie utwory dobrze jest przygotować tak, by przewrócenie strony wypadało w miejscu, gdzie jest chwila oddechu, a nie w środku trudnego przebiegu. W aplikacjach ze śpiewnikami można zwykle ustawić wielkość czcionki, odstępy i kolory akordów — warto zrobić to przed koncertem i sprawdzić na scenie, czy wszystko jest czytelne. Pomaga też ułożenie utworów w setliście w kolejności występu, tak by przejście do następnej piosenki odbywało się jednym naciśnięciem pedału. Dobrze jest mieć w aplikacji oznaczenia struktury, na przykład skąd wracamy po solówce, żeby nie szukać tego w pośpiechu (zobacz znaki repetycji i notatki do piosenek).