Dźwiganie sprzętu bez kontuzji — kręgosłup kapeli

Koncert trwa kilka godzin, ale zanim zabrzmi pierwszy akord, kapela musi wnieść sprzęt: kolumny, wzmacniacze, mikser, statywy, skrzynie z kablami, perkusję. Po występie wszystko trzeba spakować i wynieść, często po północy, zmęczonym i w pośpiechu. Nic dziwnego, że ból pleców to jedna z najczęstszych dolegliwości wśród muzyków grających na weselach i imprezach. Noszenie sprzętu muzycznego nie musi jednak kończyć się kontuzją. Dobra technika, odpowiednie akcesoria i organizacja pracy chronią kręgosłup na długie lata. W tym artykule podpowiadamy, jak to zrobić.

Dlaczego plecy muzyków cierpią

Muzycy kapel weselnych i zespołów imprezowych łączą kilka czynników ryzyka naraz. Długie siedzenie w samochodzie w drodze na występ, szybkie wnoszenie ciężkiego sprzętu bez rozgrzewki, kilka godzin stania lub siedzenia przy instrumencie, a na koniec znowu dźwiganie — tym razem w stanie zmęczenia, późną nocą. Do tego dochodzą schody, wąskie drzwi, śliskie podłogi i parkingi daleko od wejścia. Mięśnie zmęczone i zimne gorzej chronią kręgosłup, a pośpiech sprzyja nieprawidłowym ruchom. Najczęstszym błędem jest podnoszenie z pochylonymi plecami i jednoczesny skręt tułowia.

Technika podnoszenia

Podstawowe zasady bezpiecznego podnoszenia są proste, ale wymagają wyrobienia nawyku:

1. podejdź blisko — ciężar powinien być jak najbliżej ciała, a nie na wyciągniętych rękach;
2. rozstaw stopy na szerokość bioder, jedna lekko przed drugą, dla stabilności;
3. ugnij kolana i biodra, a nie same plecy — zejdź w dół jak do przysiadu;
4. utrzymaj naturalną krzywiznę pleców — plecy proste, klatka piersiowa lekko do przodu;
5. chwyć pewnie za uchwyty lub spód, całymi dłońmi;
6. wstań siłą nóg, spokojnie, bez szarpnięcia;
7. nie skręcaj tułowia z ciężarem — obróć się całym ciałem, przestawiając stopy.

Odkładanie wygląda tak samo, tylko w odwrotnej kolejności. Szczególnie niebezpieczne jest wkładanie ciężkich rzeczy do bagażnika, gdy trzeba się pochylić i jednocześnie sięgnąć daleko. Lepiej najpierw postawić sprzęt na krawędzi bagażnika, a potem go wsunąć.

Ciężkie rzeczy we dwoje

Kolumny, końcówki mocy w skrzyniach, duże wzmacniacze basowe czy pianino cyfrowe w futerale często ważą więcej, niż jedna osoba powinna nosić. Przyjmijmy prostą zasadę: rzeczy ciężkie, nieporęczne lub długie nosimy we dwoje. Warto ustalić, kto prowadzi i daje sygnał do podniesienia i odstawienia, żeby obie osoby działały jednocześnie. Przy schodach osoba idąca niżej powinna mieć pewny chwyt i dobrą widoczność. Lepiej zrobić dwa kursy z mniejszym ciężarem niż jeden z ryzykiem kontuzji.

Wózki, kółka i futerały

Najlepszy sposób na ochronę pleców to nie nosić, tylko wozić. Kilka rozwiązań, które się sprawdzają:

• wózek transportowy — składany wózek z platformą lub w formie taczki na sprzęt, który mieści kilka skrzyń naraz;
• futerały i skrzynie na kółkach — dla klawiszy, miksera, oświetlenia i kabli;
• kolumny z uchwytami i kółkami — przy zakupie sprzętu warto zwracać uwagę na wagę i ergonomię;
• mniejsze skrzynie zamiast jednej ogromnej — łatwiej je nosić i układać w samochodzie;
• pokrowce z paskami na plecy — dla gitar i lżejszych instrumentów, z równym obciążeniem obu ramion.

Warto też pomyśleć o odchudzeniu zestawu. Lżejsze kolumny aktywne, mniejszy mikser cyfrowy czy lżejszy instrument mogą znacznie zmniejszyć liczbę kilogramów przenoszonych w sezonie (zobacz sprzęt nagłośnieniowy dla kapeli).

Załadunek i organizacja

Dobra organizacja oszczędza nie tylko plecy, ale i czas. Pomaga stała kolejność pakowania samochodu — każdy wie, co gdzie stoi, i nie trzeba wyciągać połowy bagażnika, żeby dostać się do kabla. Warto przed występem sprawdzić, gdzie można podjechać, czy jest winda i jak daleko jest od parkingu do sceny. Przy umowie z salą czy organizatorem można zapytać o dojazd pod wejście (zobacz kapela a sala weselna). Obowiązki warto dzielić sprawiedliwie, ale z uwzględnieniem możliwości — ktoś z problemami z plecami może zająć się okablowaniem, a inni noszeniem. Pomocna jest lista sprzętu, którą odhacza się przy pakowaniu (zobacz co zabrać na koncert).

Rozgrzewka przed noszeniem

Po kilku godzinach jazdy mięśnie są zesztywniałe. Kilka minut ruchu przed rozładunkiem bardzo pomaga: krążenia bioder i ramion, kilka spokojnych przysiadów, skłony w bok, rozciągnięcie łydek i ud. Podobnie po koncercie, zanim zaczniemy pakować — krótki spacer i kilka ruchów rozluźniających przygotowują ciało do wysiłku. To ta sama zasada, którą stosujemy przed graniem (zobacz rozgrzewka dla instrumentalisty).

Zmęczenie po koncercie

Najwięcej urazów zdarza się przy pakowaniu po występie. Jest późno, wszyscy są zmęczeni i chcą jak najszybciej jechać do domu. To właśnie wtedy łatwo o nieostrożny ruch. Warto zrobić krótką przerwę po zejściu ze sceny, napić się wody, a potem pakować spokojnie i w ustalonej kolejności. Lepiej poświęcić dziesięć minut więcej niż wyłączyć się z grania na kilka tygodni. O regeneracji po późnych koncertach piszemy w artykule zmęczenie po koncertach.

Silne plecy na co dzień

Kręgosłup najlepiej chronią silne mięśnie brzucha, pleców, pośladków i nóg. Regularna aktywność fizyczna — pływanie, spacery, jazda na rowerze, ćwiczenia wzmacniające mięśnie głębokie — sprawia, że noszenie sprzętu jest mniej obciążające. Fizjoterapeuta może dobrać ćwiczenia do indywidualnych potrzeb. Ważna jest też postawa przy instrumencie podczas samego występu, bo kilka godzin w napięciu dokłada się do obciążenia (zobacz postawa przy grze na instrumencie).