Jak zostać muzykiem sesyjnym — umiejętności i pierwsze zlecenia

W środowisku kapel weselnych i zespołów koncertowych krąży wiele telefonów typu: „Masz wolną sobotę? Osoba grająca u nas na basie się rozchorowała”. Osoby, które potrafią w kilka dni nauczyć się repertuaru i zagrać pewnie z nowym zespołem, są bardzo cenione. To samo dotyczy studiów nagraniowych, gdzie liczy się szybkość, precyzja i umiejętność dopasowania się do cudzej wizji. Praca, którą wykonuje muzyk sesyjny, może być ciekawą drogą rozwoju i źródłem dodatkowego dochodu. W tym artykule podpowiadamy, jakie umiejętności są potrzebne i jak zacząć.

Na czym polega praca sesyjna

Osoba grająca sesyjnie nie jest stałym członkiem zespołu. Jest zapraszana do konkretnego zadania: zagrania zastępstwa na weselu, trasy z wykonawcą, nagrania partii w studiu, koncertu z orkiestrą czy musicalu. Praca sesyjna obejmuje bardzo różne sytuacje:

• zastępstwa w kapelach — granie wesel, imprez i koncertów za nieobecną osobę;
• sesje nagraniowe — nagrywanie partii dla innych artystów, w studiu lub zdalnie z domu;
• koncerty z wykonawcami — granie w zespole towarzyszącym solistom;
• teatr i musical — gra w orkiestrze lub zespole spektaklu;
• projekty jednorazowe — koncerty jubileuszowe, gale, wydarzenia firmowe.

Umiejętności, które się liczą

W pracy sesyjnej nie wystarczy dobrze grać. Liczy się kilka konkretnych umiejętności:

• czytanie nut i akordów — szybkie odczytywanie partii, lead sheetów i zapisów akordowych (zobacz czytanie a vista i system Nashville);
• gra do clicka — stabilne tempo z metronomem i podkładami (zobacz click w odsłuchu);
• szybka nauka repertuaru — umiejętność przygotowania kilkudziesięciu piosenek w krótkim czasie (zobacz szybka nauka nowej piosenki);
• znajomość stylów — swobodne granie popu, rocka, disco, jazzu, muzyki biesiadnej i ludowej;
• słuch — szybkie rozpoznawanie akordów, transpozycja i granie ze słuchu (zobacz rozpoznawanie akordów ze słuchu);
• gra dla zespołu — wspieranie utworu, a nie popisywanie się.

Postawa i wiarygodność

W pracy sesyjnej równie ważne jak umiejętności muzyczne są cechy osobiste. Zespoły i producenci chętnie wracają do osób, które:

• przychodzą punktualnie i przygotowane;
• mają sprawny, kompletny sprzęt i zapasowe akcesoria;
• szybko odpowiadają na wiadomości i dotrzymują ustaleń;
• są życzliwe i łatwe we współpracy, także w stresujących sytuacjach;
• szanują osobę prowadzącą zespół i jej decyzje dotyczące aranżacji;
• nie rozmawiają z klientami zespołu o własnej ofercie.

Ostatni punkt jest szczególnie ważny przy zastępstwach w kapelach weselnych — przejmowanie klientów zespołu, w którym gra się gościnnie, szybko niszczy reputację.

Przygotowanie do sesji

Przed każdym zleceniem warto zapytać o jak najwięcej informacji: repertuar, tonacje, tempa, nagrania referencyjne, strój, godziny, sprzęt, sposób rozliczenia. Następnie przygotować materiały: kartki z akordami, notatki o strukturze, zaznaczone trudne miejsca. Przy sesji nagraniowej warto posłuchać demo kilka razy i przygotować kilka wersji partii, bo producent może poprosić o zmianę. Na zastępstwie w kapeli najważniejsze jest pewne zagranie utworów obowiązkowych i elastyczność w reszcie (zobacz nowy muzyk w zespole).

Sprzęt i nagrania w domu

Coraz więcej sesji odbywa się zdalnie: producent przesyła utwór, a muzyk nagrywa partię w domu i odsyła pliki. Do takiej pracy potrzebny jest domowy zestaw nagraniowy: interfejs audio, program do nagrywania, dobre słuchawki lub monitory, a dla instrumentów akustycznych — mikrofon i przygotowane pomieszczenie. Ważna jest umiejętność dostarczenia plików w odpowiednim formacie, bez efektów lub z efektami zgodnie z prośbą, z zachowaniem synchronizacji (zobacz interfejs audio i DAW). Na scenie przydaje się sprzęt niezawodny, łatwy do transportu i szybki w rozstawieniu.

Pierwsze zlecenia

Większość zleceń sesyjnych przychodzi z poleceń. Na początek warto:

• dać znać znajomym muzykom i kapelom, że jest się dostępnym na zastępstwa;
• uczestniczyć w jam sessions, warsztatach i koncertach, by poznawać ludzi;
• przygotować krótkie portfolio: nagrania, filmy, listę repertuaru i stylów (zobacz press kit);
• być aktywnym w grupach muzyków w mediach społecznościowych, gdzie często szuka się zastępstw;
• przyjmować także mniejsze zlecenia, by zbudować doświadczenie i opinię.

Każde dobrze zagrane zastępstwo to szansa na kolejne. Zespoły polecają sobie nawzajem sprawdzone osoby.

Stawki, umowy i rozliczenia

Stawki za granie sesyjne różnią się w zależności od regionu, rodzaju zlecenia, doświadczenia i liczby godzin. Warto zorientować się, ile płaci się w danym środowisku, i jasno ustalić warunki przed zleceniem: kwotę, zwrot kosztów dojazdu, próby, posiłki, sposób i termin płatności. Przy regularnej pracy warto pomyśleć o formie rozliczeń — umowie o dzieło, rachunku lub działalności gospodarczej — i obowiązkach podatkowych (zobacz wycena usług muzycznych).

Granie w wielu zespołach

Osoby grające sesyjnie często współpracują z kilkoma zespołami naraz. Wymaga to dobrej organizacji kalendarza, jasnej komunikacji i uczciwości wobec wszystkich, z którymi się gra. Warto ustalić z zespołami zasady pierwszeństwa terminów i informować z wyprzedzeniem o niedostępności (zobacz muzyka a praca zawodowa).

Rozwój i specjalizacja

Z czasem wiele osób grających sesyjnie wybiera swoją specjalizację: kapele weselne i imprezy, studio nagraniowe, teatr i musical, koncerty z artystami estradowymi, muzykę kościelną czy jazz. Każda z tych dróg wymaga trochę innych umiejętności. W studiu liczy się precyzja, brzmienie i szybkie reagowanie na uwagi producenta. W teatrze — czytanie partii, praca z osobą dyrygującą i powtarzalność. Na weselach — znajomość ogromnego repertuaru i umiejętność reagowania na salę. Warto rozwijać się stale: brać lekcje, uczyć się nowych stylów, poznawać nowe brzmienia i technologie, nagrywać się i analizować własną grę. Dobrym nawykiem jest prowadzenie listy znanych utworów z tonacjami i notatkami, która przyspiesza przygotowanie do kolejnych zleceń. Pomaga też dbanie o zdrowie: słuch, dłonie, plecy i głos to narzędzia pracy, które trzeba chronić przez wiele lat (zobacz ochrona słuchu, plan ćwiczeń i wypalenie zawodowe).