Gra z metronomem na perkusji — granie do clicka i do podkładów

Zespół przyspiesza w refrenie, zwalnia w balladzie, a w nagraniu słychać, że tempo „pływa”. Często pierwszym podejrzanym jest perkusja — i słusznie, bo to ona wyznacza puls. Z drugiej strony coraz więcej zespołów gra na scenie z podkładami, sekwencjami i clickiem w słuchawkach, a w studiu nagrywa się niemal wyłącznie do metronomu. Gra z metronomem na perkusji to umiejętność, która przydaje się wszędzie: na próbach, koncertach i w studiu. W tym artykule pokazujemy, jak ją rozwijać.

Dlaczego metronom jest ważny

Metronom nie jest celem samym w sobie, ale narzędziem do rozwijania wewnętrznego poczucia tempa. Osoba, która dobrze gra z clickiem, zwykle trzyma równe tempo także bez niego. Gra z metronomem uczy też precyzji: każde uderzenie ma swoje dokładne miejsce. W zespole stabilna perkusja daje pozostałym muzykom pewność i swobodę. Na scenie z podkładami click jest koniecznością, bo podkład nie poczeka (zobacz ćwiczenia z metronomem).

Jak zacząć

Pierwsze minuty z metronomem bywają frustrujące — uderzenia „rozjeżdżają się” z clickiem, a słuch nie nadąża. Kilka wskazówek na początek:

• wolne tempo — zacznij od 60–70 BPM, w którym łatwo usłyszeć każde kliknięcie;
• proste rytmy — ćwierćnuty na werblu, potem ósemki na hi-hacie;
• „chowanie” clicka — uderzenie powinno zlać się z dźwiękiem metronomu tak, że click przestaje być słyszalny;
• wyraźny dźwięk metronomu — ostry, krótki, łatwy do usłyszenia przy grze;
• słuchawki — przy akustycznej perkusji click z głośnika ginie, więc potrzebne są słuchawki z dobrą izolacją.

Ustawienie metronomu

Metronom można ustawić na różne sposoby, w zależności od celu:

• na każdą ćwierćnutę — podstawowe ustawienie;
• na ósemki — przy wolnych utworach, by łatwiej trzymać podział;
• z akcentem na „raz” — pomaga nie zgubić początku taktu;
• na „dwa” i „cztery” — uczy czucia słabych miar, typowego dla wielu stylów;
• na półnuty lub całe takty — zaawansowane ćwiczenie wewnętrznego pulsu.

Warto zmieniać ustawienia, by nie przyzwyczaić się do jednego sposobu (zobacz liczenie rytmu).

Click z przerwami

Jedno z najskuteczniejszych ćwiczeń to metronom, który gra przez kilka taktów, a potem milknie na kilka taktów. Osoba grająca musi utrzymać tempo sama i spotkać się z metronomem po przerwie. Na początku przerwy mogą być krótkie, na przykład dwa takty clicka i dwa takty ciszy, a z czasem coraz dłuższe. Ćwiczenie od razu pokazuje, czy mamy tendencję do przyspieszania, czy zwalniania. Wiele aplikacji metronomu ma tę funkcję wbudowaną (zobacz tempo w zespole).

Przejścia i wypełnienia

Najczęstszy moment, w którym perkusja ucieka od clicka, to przejścia. Emocje i chęć „zagrania czegoś efektownego” sprawiają, że przejście przyspiesza, a wejście w refren jest za wcześnie. Dobrym ćwiczeniem jest granie prostego rytmu przez trzy takty i przejścia w czwartym, z metronomem, w wolnym tempie. Przejście powinno kończyć się dokładnie na „raz” kolejnego taktu. Warto nagrywać takie ćwiczenia i sprawdzać, czy talerz po przejściu trafia z clickiem.

Granie z podkładem

Wiele zespołów gra na scenie z podkładami: dodatkowymi instrumentami, chórkami, efektami. Perkusja musi wtedy grać dokładnie z clickiem zsynchronizowanym z podkładem. Kilka zasad:

• click i podkład są słyszalne tylko w odsłuchu zespołu, a podkład bez clicka trafia do nagłośnienia;
• przed każdym utworem jest odliczanie z clicka, by zespół wszedł razem;
• osoba grająca na perkusji często uruchamia podkład, na przykład z pada lub komputera;
• trzeba wiedzieć, co zrobić, gdy podkład się zatrzyma — plan awaryjny jest konieczny.

Więcej w artykułach click w odsłuchu i podkłady muzyczne.

Odsłuch

Do gry z clickiem na scenie potrzebny jest dobry odsłuch. Najlepiej sprawdzają się słuchawki dokanałowe lub zamknięte słuchawki nauszne, które tłumią hałas perkusji i pozwalają słyszeć click bez podkręcania go do bardzo głośnego poziomu. W miksie odsłuchowym powinien być wyraźny click, bas, a także inne instrumenty w potrzebnej proporcji. Zbyt cichy click ginie w hałasie, zbyt głośny męczy i szkodzi słuchowi (zobacz ochrona słuchu na perkusji i odsłuch douszny).

Groove a click

Częstą obawą jest to, że gra z clickiem brzmi sztywno, „jak maszyna”. Tymczasem dobry groove i click nie wykluczają się. W ramach równego tempa można grać lekko przed lub za uderzeniem, z różną artykulacją i akcentami, a muzyka nadal żyje. Klucz to rozluźnienie i słuchanie muzyki, a nie tylko metronomu. Z czasem click staje się tłem, a nie ograniczeniem (zobacz groove i bas i stopa perkusji).

Click w studiu

W studiu perkusję nagrywa się zwykle jako pierwszą, do clicka, i to na jej nagraniu opierają się wszystkie kolejne partie. Dlatego stabilność tempa jest szczególnie ważna. Przed sesją warto przećwiczyć wszystkie utwory z clickiem w docelowym tempie, także przejścia i zakończenia. Dobrze jest też przygotować mapę tempa dla utworów, w których tempo się zmienia (zobacz przygotowanie do nagrania w studiu).

Plan ćwiczeń

1. pięć minut ćwierćnut i ósemek z metronomem w wolnym tempie;
2. pięć minut rytmów z repertuaru z clickiem;
3. pięć minut przejść kończących się na „raz”;
4. pięć minut clicka z przerwami;
5. raz w tygodniu nagranie ćwiczeń i sprawdzenie, gdzie tempo ucieka.

Typowe problemy i rozwiązania

Przy grze z clickiem pojawia się kilka typowych trudności. Pierwsza to „gonienie” metronomu — gdy osoba grająca słyszy, że jest za kliknięciem, przyspiesza, a potem wyprzedza i zwalnia, przez co tempo faluje. Pomaga rozluźnienie i skupienie na wewnętrznym pulsie, a nie na reagowaniu na każde kliknięcie. Druga trudność to zbyt cichy click, który ginie w hałasie perkusji — rozwiązaniem jest lepsza izolacja słuchawek, a nie podkręcanie głośności. Trzecia to click, który brzmi podobnie do hi-hatu i zlewa się z nim — warto wybrać inny dźwięk, na przykład drewniany klocek lub dzwonek. Czwarta to brak clicka w utworach z wolnym wstępem, które zespół zaczyna bez metronomu — można wtedy zaprogramować click tak, by wchodził dopiero od właściwego momentu. Warto też pamiętać o odliczaniu: dwa takty clicka przed wejściem dają czas na złapanie tempa. Każdy z tych problemów da się rozwiązać ćwiczeniem i dobrym ustawieniem sprzętu (zobacz talerze perkusyjne).